Profesyonel Koçluk ve Kariyer Gelişimi / Şenay Zuhur

Profesyonel koçluk kişisel ve mesleki potansiyelin keşfedilmesinde, kariyer hedeflerinin netleştirilmesinde ve kariyer gelişiminin desteklenmesinde katkı sağlar. Koçluk müşterilerinin kariyer yaşamında yaratıcı süreçle sağladığı ortaklık ilişkisiyle; ilham veren, düşünmeye teşvik eden, değişim, gelişim ve dönüşüm sağlayan bir keşif yolculuğudur.

Kariyer geniş yelpazede alt boyutları olan bir kavramdır. Kariyer anlayışı, kariyer algısı, kariyer farkındalığı, kariyer değişimi, kariyer değerleri, kariyer engelleri, kariyer hedefleri, kariyer tatmini, kariyer sorunları, kariyer yönetimi ve kariyer gelişimi bu alt boyutlardan bazılarıdır. Profesyonel koçluk ilişkisi kariyerin her boyutunda değişim, dönüşüm ve gelişim sağlamak amacıyla hizmet eder.

Kariyer Gelişimi Nedir?

Fransızcada “Carriere” olarak geçen kariyer kavramı; meslek, mesleki süreç ya da izlenen yol demektir. Inkson (2007) kariyeri kişinin zamanla artan iş deneyimi, ilerlemesi ve zaman içinde gelişmesi şeklinde tanımlar.

Kariyerimiz; yaşamımız boyunca deneyimlerimizle birlikte, mesleki ve diğer yaşam rollerimizin etkileşimiyle mesleki gelişim sürecimizde ilerleme, duraklama ve gerilemelerin olduğu bir kavramdır. Kariyer gelişimimiz yaşam boyunca devam eden ve iş hayatımızı şekillendiren psiko-sosyal bir süreçtir.

Sadece yaptığımız iş değil, işle ilgili sahip olduğumuz duygularımız, düşüncelerimiz, beklentilerimiz ve amaçlarımız kariyerimizi etkileyen faktörlerdir. Kişilik yapımız, bilgi düzeyimiz, deneyimlerimiz, yeteneklerimiz ya da becerilerimiz kariyer gelişimimizi etkiler. Kariyer gelişimi; kariyer şeklimiz, yaşam rollerimiz, karar verme sitilimiz ve değerlerimizin oluşturulması gibi birçok unsuru kapsar. Yeteneklerimiz, gelecek beklentilerimiz, ilgi alanlarımız doğrultusunda kariyer hedeflerimiz ve netleşen hedefleri hayata geçirmek için attığımız her adım kariyer gelişim sürecimizin bir parçasıdır.

Edgar Schein kariyer kararlarını etkileyen değerleri, yetenekleri ve ihtiyaçları ortaya koymak amacıyla kariyer çapaları yaklaşımını ortaya koyar. Bu yaklaşıma göre kişiye kariyer gelişiminde yol gösteren, sınırlarını belirleyen, denge oluşturan, birleştiren ve kişisel farkındalığına katkı sağlayan davranış şekilleri vardır. Schein’e göre kişinin başlıca kariyer değerleri şunlardır:

  • Yaşam tarzı
  • Liderlik yetkinlikleri
  • Bağımsız düşünme ve otonomi eğilimi
  • Girişimcilik ve yaratıcı yaklaşım
  • Teknik becerileri ve yeterlilikleri
  • Güvenme ve düzenli bir ortam duygusu
  • Kendini adama duygusu ve hizmet etme isteği
  • Meydan okuyucu yaklaşım

Schein’e göre bu değerler kariyer gelişim sürecimizde etkindir. Ayrıca kişilik yapımız, yeteneklerimiz, ilgi alanlarımız, kişisel değer ve inançlarımız, aile değerlerimiz, sosyo-kültürel ve ekonomik faktörler de kariyer gelişimimizi etkiler.

Kariyer gelişim sürecinde koçluk ilişkisi; kariyer değerleri arasında yer alan öz gelişime, ilerlemeye ve yarar sağlama ilkesine önemli katkılar sağlar. Yaratıcı, yenilikçi, ilham veren, düşünmeye sevk eden ve çözüm odaklı yaklaşımıyla koçluk müşterilerinin kariyer gelişimini destekleyen bir rol oynar.

Profesyonel Koçluk Nedir?            

Uluslararası Koçluk Federasyonu (ICF) koçluğu; günümüz koşullarının belirsiz ve karmaşık ortamlarında önemli olan, kişisel ve mesleki potansiyeli en üst seviyeye çıkarmak için ilham veren, düşünmeye teşvik eden ve yaratıcı bir süreçte müşteriyle ortaklık ilişkisi şeklinde tanımlar.

Profesyonel koç hizmet verdiği müşterisini özgünlüğüyle kabul eder. Koçluk ICF tarafından belirlenmiş temel ahlaki kuralları ve mesleki standartları olan profesyonel bir meslektir. Koçlukta hizmet verilen müşteriyle; koçluk süreci ve ilişkisi üzerine yapılandırılmış,  karşılıklı saygı ve güven temelli destekleyici bir ortam yaratılır.

Profesyonel koçluk hizmeti müşteri ve ilgili paydaşlarla iş birliğine dayalı; koçluk ilişkisine, koçluk sürecine, koçluk görüşmelerinin plan ve hedeflerine yönelik açıklayıcı ve anlaşılır bir anlaşma çerçevesinde sürdürülür.

Profesyonel koçluk ilişkisi; etik kurallarla yapılandırılmış, güçlü sorularla desteklenmiş, etkili iletişimle, farkındalık temelli, müşterinin öğrenme ve gelişimini destekleyen nitelikte, yaratıcı ve sonuç odaklı bir ortaklıktır.

Profesyonel Koçluk Kariyer Gelişimini Nasıl Destekler?

Kariyer gelişiminde; kişisel ve mesleki bilincin artırılması, kariyer planlamasının gerçekleştirilmesi ve kariyer karar verme yetkinliği kazanılması en temel amaçlardır. Kariyer koçluğu; kişilerin kariyer gelişim sürecinde sahip oldukları kişisel ve mesleki potansiyellerini keşfetmelerini destekleyen profesyonel bir ilişkidir. Kariyer koçluğunun, kariyer gelişim sürecine katkıları başlıca şunlardır:

  • Kariyer seçiminin ve kariyer bilincinin desteklenmesi
  • Ulaşılmak istenen kariyer hedeflerinin keşfedilmesi ya da netleştirmesi
  • Kariyer hedeflerine ulaşılmasında stratejilerin oluşturulması
  • Kariyer gelişiminde müşterinin kendini ve potansiyelini keşfetmesinin desteklenmesi
  • Kariyer gelişim sürecinde müşterinin kendi çözüm yollarına ulaşmasının sağlanması
  • Kariyer tatmininde yeni bakış açıları ve davranış modelleri kazanılması
  • Kariyer çatışmalarının etkin yönetilmesi
  • Kariyer değerleri üzerinde çalışılması
  • Kariyer belirsizliklerinin ya da karasızlığının ortadan kaldırılması
  • Kariyer hayatında olası fırsatların keşfedilmesi
  • Kariyer durağanlığının nedenlerinin keşfedilmesi
  • Kariyer doyumunun arttırılması
  • İş yaşam dengesinin sağlanması
  • Kariyer engellerinin aşılması
  • Kariyer ihtiyaçlarının saptanması

Profesyonel koçluk ilişkisiyle kariyer koçluğu; kişilerin kariyer gelişimini bütünsel anlamda destekleyerek değişim, gelişim ve dönüşüm sağlar.

Günümüz iş dünyası değişken koşullarıyla, kesinlikten uzak, belirsiz ve karmaşıktır. Bu nedenle profesyonel koçluk desteğiyle; günümüz iş dünyasında potansiyelimizi en üst düzeye çıkarmak, liderlik becerilerimizi geliştirmek, farkındalık ve sorumluluk bilinciyle, iş ve özel yaşam dengemizi sağlayabilmek mümkündür.

Anahtar Kelimeler: Profesyonel koçluk, koçluk, kariyer, kariyer gelişimi, kariyer koçluğu

Şenay Zuhur

14.02.2021

Kaynaklar

  1. Inkson, K. (2007). Understanding Careers: The metaphors of working lives. London: Sage Publicaton.
  2. Schein, E. H. (1996). Career anchors revisited: Implications for career development in the 21st century. The Academy of Management Executive: San Fransisco
  3. ICF Türkiye. Erişim Tarihi: 09.02.2021. www.icfturkey.org