Profesyonel Koçluk ve Etik/Şenay Zuhur

Yunanca “ethos” olarak bilinen etik sözcüğü “töre” sözcüğünden türemiştir. Etik, töre bilimi olarak da tanımlanır. Etik; insanlar arasındaki ahlaksal ya da töresel ilişkileri, insanların görüşlerini ve davranış biçimlerini anlatır. Ayrıca ahlaki tutumların ardında yatan yargıları da ele alır.
Etiğin bireysel, örgütsel ve toplumsal boyutları vardır. Ahlak, kültür, normlar, değerler ve olgular etik öğeleri oluşturur. İnsanların yaşam kuralları, kültürel değerleri ya da toplumsal değerleri ve bunların yansıması etik öğeler kapsamında yer alır. Adalet, doğruluk, dürüstlük, sorumluluk ve tarafsızlık gibi kavramlar üzerine yapılandırılır etik değerler.
Değerler eylemlerimizi, kendimizi ve çevremizi nasıl değerlendireceğimize rehberlik eden unsurlardır. Değerler etik bağlılığı ifade etme yollarını temsil eder.
Koçluk Mesleği
Koçluk, kişinin kendi değerlerini keşfetmesini sağlayan profesyonel bir yol arkadaşlığıdır. Koçluk ilişkisiyle kişilerin; hedeflerini netleştirmeleri, yaşam amaçlarını keşfetmeleri, kararlılıklarını arttırmaları ve yaşamla denge kurmaları sağlanır.
Koçlar müşterilerine yaratıcı süreçle sağladığı ortaklık ilişkisiyle; düşünmeye teşvik eden, ilham veren, farkındalık kazandıran, değişim, gelişim ve dönüşüm sağlayan keşif dolu bir yol arkadaşlığı sunar.
Profesyonel bir koç mesleki yetkinliğiyle müşterisinin:
• Kendini ve değerlerini tanımasına
• Potansiyelini ortaya çıkarmasına
• Performansını iyileştirmesine
• Kişisel gelişimini arttırmasına
• Ulaşılabilir hedeflerini netleştirmesine
• Çözüm yolları keşfetmesine
• Farklı bakış açısı kazanmasına
• Farkındalık kazanmasına
• Kararlılığını arttırmasına
• Denge oluşturmasına
• Seçeneklerini ortaya koymasına
• Aksiyon almasına ve süreci yönetmesine destek olur.
Koçluk; Uluslararası Koçluk Federasyonu (ICF- International Coach Federation) tarafından belirlenmiş temel ahlaki kuralları ve mesleki standartları olan profesyonel bir meslektir. ICF tüm üyeleri ve unvanlı koçlarından etik kural, ilke ve davranışlara bağlılık bekler.
Koçluk Mesleğinde Etik
ICF tarafından etik; saygı, dürüstlük, iş birliği ve mükemmellik gibi temel değerlerle uyumlu davranış prensiplerini oluşturan ahlaki prensipler olarak tanımlanır.
Koçluk mesleğinde profesyonelleri bir araya getirmek, mesleki standartları belirlemek amaçlı farklı çalışmalar yürütülerek çeşitli organizasyon ve yapılanmalar kurulmuştur. Bunlar:
• 1995’de kurulan Uluslararası Koçluk Federasyonu (ICF-International Coach Federation)
• 2001 yılında Londra’da kurulan Uluslararası Koçluk Topluluğu (ICC-The International Coaching Community)
• 2002’de kurulan Koçluk Derneği (AC-The Association for Coaching)
• Yine 2002’de kurulan Avrupa Yönderlik ve Koçluk Derneği (EMCC-European Mentoring & Coaching Council) şeklindedir.
Ardından bu kuruluşların ülkemizdeki tanıtım çalışmalarıyla 2013’de meslek olarak tanımlanmış ve Ulusal Mesleki Standardı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Eylül 2019’da ICF Global Yönetim Kurulu tarafından kabul edilen ve paylaşılan etik davranış kuralları, bir ICF profesyonelinin mesleki sınırlarını belirler. ICF profesyonellerinin yürüttükleri mesleki faaliyetler için gerekli etik standartlar başlıca şu başlıkları kapsar:
• Müşterilerine olan sorumlulukları
• Mesleğin uygulanmasına ve performansa yönelik sorumlulukları
• Profesyonelliğe yönelik sorumlulukları
• Toplumsal sorumlulukları
Koçluk mesleğinde ICF profesyonellerinin etik kurallara uyma konusunda başlıca sorumlulukları:
• Mesleki etik anlayışla davranmak
• Kişisel gelişimini sürdürerek farkındalık kazanmak ve kendini izlemek
• Koçluk alanında sürekli öğrenme çabasında olmak
• Mesleki tüm etkileşimlerini etik anlayışla sürdürmek
• Koçluk mesleğine bağlılık duyarak, mesleki ve toplumsal anlamda örnek oluşturmak
• ICF üyesi olarak mesleki sorumluluklarına eksiksiz uymak
• Mesleğin itibarını koruyacak şekilde en yüksek standartlara uymak
• Mesleki tüm etkileşimlerinde tam olarak bulunmak
• Ulusal ve uluslararası tüm yasal yükümlülüklerini tanımak, bunlara uymak
• Profesyonel koçluk adına tüm paydaşlarla güvenli bir alan sağlamak
• Var olan çeşitliliği kucaklayıcı ve kapsayıcı tutumla, küresel paydaşların zenginliğine değer göstermek şeklindedir.
ICF; Etik Davranış İnceleme (Ethical Conduct Review- ECR) süreci kapsamında, ICF Etik Kurallarının ihlaline yönelik şikâyetlerin yapılabileceği bir forum sunar. Etik Davranış İnceleme (ECR) süreciyle ICF, profesyonelleri tarafından etik kurallara yönelik ihlalleri değerlendirir. Bu değerlendirme süreci, Bağımsız İnceleme Kurulu (Independent Review Board – IRB) tarafından yürütülür.
ICF tarafından Bağımsız İnceleme Kurulu (IRB) aracılığıyla yürütülen ECR süreci, genellikle eğitim ve farkındalık oluşturma amaçlı olup:
• Etik kuralların ihlal edilmesi durumunda eğitim alınması
• Gerektiğinde mentor koç ya da süpervizörle çalışılması
• İlgili eksiklikler konusunda kitap okunması, kazanımların makaleye dönüştürülmesi şeklinde yaptırımlar uygulanır.
Eğer etik ihlal durumunda koçun ECR süreci yaptırımlarını kabul etmemesi ya da yerine getirmemesi söz konusuysa; ICF unvanın askıya alınması ya da verilen unvanının geri alınması ve üyeliğinin sona erdirilmesi gibi yaptırımlar ayrıca uygulanır.
ICF Türkiye tarafından karşılaşılan uygunsuzluklar arasında; yanlış logo kullanımı, web sitelerinde yer alan yanıltıcı bilgilendirmeler, yanıltıcı eğitim duyuru bilgilendirmeleri, etik olmayan davranışlar ve yanıltıcı beyanlarla rekabet üstünlüğü sağlama gibi durumlar paylaşılmakta.
ICF profesyoneli koçlar mesleğin etik kurallarını bilme ve uygulama sorumluluğu taşır. Profesyonel bir ICF koçu; konferanslar, kitaplar, haber bültenleri, video içerikler, mentorluk, süpervizyon vb. araçlar yardımıyla mesleki ve kişisel gelişimini daima sürdürmeli. Koçluk becerilerini geliştirme ve sürdürmek amaçlı yaşam boyu öğrenme anlayışında olmalı. Koçluk mesleğinin etik ilke ve değerlerini itinayla korumalı.
Her bir ICF profesyonelinin koçluk yolculuğunu, etik anlayışla sürdürmesi önemli bir değerdir!

Şenay Zuhur
Uzman Diyabet Hemşiresi, Bütünsel Gelişim Koçu, MBA
Anahtar Kelimeler: koçluk, profesyonel koçluk, etik, ICF Türkiye, ICF
Kaynaklar
1. Acar, A. Gökhan, Etik Değerlerin Kurumsallaştırılması Üzerine Bir Araştırma, İstanbul Üniversitesi, Sosyal bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2000.
2. Gül, Hasan ve Gökçe, Hakan, “Örgütsel Etik ve Bileşenleri”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. Cilt 13, Sayı 1, 2008.
3. Aydın, A.A., Aydoğan, E. Yetkinlik Modelleme: Koç Yetkinliklerinin Karşılaştırmalı Analizine Yönelik Bir Araştırma. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19. Uluslararası İşletmecilik Kongresi Özel Sayısı, Aralık 2020.
4. Lomas, T., Hefferon, K., & Ivtzan, I. (2015). The LIFE model: A meta-theoretical conceptual map for applied positive psychology. Journal of Happiness Studies, 16(5), 1347-1364. https://doi.org/10.1007/s10902-014- 9563-y
5. Schueller, S. M., Kashdan, T. B., & Parks, A. C. (2014). Synthesizing positive psychological interventions: Suggestions for conducting and interpreting meta-analyses. International Journal of Wellbeing, 4(1), 91- 98. https://doi.org/10.5502/ijw.v4i1.5
6. Mesleki Yeterlilik Kurumu. https://www.myk.gov.tr/ Erişim Tarihi: 13.04.2021.
7. ICF Türkiye. https://www.icfturkey.org/kocluk-hakkinda/profesyonel-kocluk-nedir/ Erişim Tarihi: 13.04.2021.
8. ICF Türkiye. https://www.icfturkey.org/icf-hakkinda/icf-etik-kurallari/ Erişim Tarihi: 13.04.2021.