Liderlik Tanımı ve Gelişimi / Belma ÖCAL

Liderlik kavramı çok konuşulmaya başlandı. Birçok kanalda, eğitimde, sohbetlerde duyar olduk. Lider doğulur mu? Lider olunur mu? Soruları tartışıldı. Eskiden ekiplerin başındaki kişilere lider denirdi. Şimdi ise hizmetkâr lider, otantik lider kavramları dillerde. Hatta kişilerin kendisinin lideri olması konuşuluyor. Neden?

Tarihçesine bakacak olursak; Liderlik kavramına ilgi 20. yy başında yayılmaya başladı. 1900’lerin başına kadar liderliğin doğuştan geldiğine inanılırdı. Bununda en önemli nedeni, o dönem tüm dünyanın imparatorluklar ile yönetilmesiydi. 1950 ve 1960’lı yıllarda Davranış Bilimciler liderlerin ne yaptıklarına odaklandılar. Bu çalışmalar sırasında liderliğin öğretilebileceği, liderlerin diğer insanlardan bir farkları olmadığı ortaya çıktı.

Diğer taraftan iş dünyasının dinamikleri de değişti. Bilim ve teknolojinin ilerleme hızı son yıllarda inanılmaz seviyede. Kendimden örnek verecek olursam; 1992 yılında başladığım iş hayatımdasadece mevcut iş sistemine adapte olma düşüncesindeydim. 2 yıl sonra babamın aldığı cep telefonuna‘‘ben dışardayım, senin arabanda da telefon var’’ diyerek el koydum. Ardından cep bilgisayarım, laptopum derken şuan her şeyi cep telefonumdan çözüyorum. Yakında kulağımda düğme kadar çip ile gezeceğim. Tansiyonum, kan değerlerim… vs değiştiğinde bana hatırlatacak, konuşacağım, bilgi alacağım…

Peki, bilim ve teknoloji bu kadar yatırım yapılırken, bu araçları kullanacak insana yatırım ne seviyede? Özellikle iş dünyasındaki verimliliği arttıracağı düşünülerek, muazzam teknolojileri muazzam bütçelerle satın almak, işleri geliştirmek için çok önemliyken bunları aktif kullanacak bireyler ne seviyede?

İşte bu noktada ekibinin dinamiklerine hakim ve önderlik yapan liderlere ihtiyaç arttı.

JimCollins’in, 1400 üzerinde şirketi inceleyerek yazdığı ‘‘Goodthe Great’’ isimli kitabında liderliği 5 düzeyde ifade eder;

  1. Düzey Liderlik; bilgi, yetenek ve becerileri ile uyumlu, yüksek derecede yetenekli birey
  2. Düzey Liderlik; hedeflere ulaşılmasında gruba katkı sağlayan, etkin ekip üyesi
  3. Düzey Liderlik; insan ve kaynakları organize etme becerisinde olan yetenekli yönetici
  4. Düzey Liderlik; teşvik eden, performansı arttırmaya yönelik zorlayıcı vizyon ve kararlılığa sahip etkin lider
  5. Düzey Liderlik; kişisel olarak alçakgönüllü, mesleki standartlarda sarsılmaz iradeli, mükemmeliyetçi lider

5.düzey liderlik, en ideal gibi görünürken ‘‘başarı için ne gerekiyorsa yapar’’ tanımı ile karşılaşılınca yeni bir liderlik arayışı ortaya çıktı.Öz farkındalığı yüksek, ilişkilerinde şeffaf, karşıt görüşlere açık, etik temellere dayalı, güçlü ahlaki perspektife sahipÖzgün (otantikliderler.

Otantik liderlerde gözlemlenen, gerçek liderliğin bileşenlerini sergileyen bir liderlik modelidir. Öncü, arabulucu, statü ayrıcalıklıklarına ihtiyaç duymayan, kendilerini ve çevresindekileri oldukları gibi kabul eden, esnek, samimi, yaratıcılığa önem veren,çevik, ‘‘değerler’’ odaklı liderlerdir. Kendi kendisinin koçu olan, ekipleri için ‘‘koç gibi liderler’’dir…

Belma ÖCAL

PCC Bütünsel Gelişim Koçu

ICF Akredite Koç Eğitmeni/ Mentor / Eğitmen