Koçluk Süreci ile Öz Farkındalık Yolculuğu/ Şenay Zuhur

Koçluk süreci müşterinin farkındalık, değişim ve dönüşüm yaşadığı bir yolculuktur. Koçluk süreci müşteriye davranış, duygu, düşünce, inanç, değerler, bakış açısı ve öz kimlik gibi alanlarda keşif yolculuğu yaşatır.
Profesyonel koçluk desteği alan kişi, bulunduğu yerden ulaşmak istediği yere nasıl stratejilerle ilerleyebileceğini keşfeder. Koçluk sürecinde müşteri her görüşmede öz farkındalık kazanırken, hedeflerine olan yolculuğunda da farklı kazanımlar elde eder.
“Hakikat, dışarıda keşfedilecek bir şey değildir; o, içeride fark edilecek bir şeydir.” Sözüyle Osho öz farkındalığa anlamlı bir vurgu yapar.
Öz Farkındalık Nedir?
Kişinin kendine yönelik uyanık olma durumu olarak da anlamlandırılan, öz farkındalık kavramına dair literatür kaynaklarında birçok tanımlama bulunur. Bu tanımlamalar ışığında öz farkındalık:
• Bireyin kendi düşüncelerine yönelik farkındalığı ve düşünmenin farklı yönlerini kontrol becerisi
• Bireyin kendi biliş yapılanması, sistemi ve işleyiş düzeniyle ilgili bilgi sahibi olması
• Bireyin iş ve özel yaşamıyla ilgili bilgi ve stratejilere sahip olması
• Bireyin kendi öğrenme özelliklerinin farkında olması ve bunları değerlendirebilmesi
• Bireyin anlama, algılama, tanıma ve hatırlama gibi bilişsel süreçlerinin farkında olması ve bu süreçleri yönetebilmesi
• Bireyin bellek, odaklanma ve imgeleme gibi bilişsel süreçlerini kullanma ve kontrol edebilmesi
• Bireyin kendini denetleme ve kontrol edebilme stratejilerini yönetebilmesi şeklindedir.
Bireylerin gelişmiş öz farkındalık düzeyi hedeflerine olan yolculuklarında; doğru değerlendirmeler yapabilmelerine, düşüncelerini kontrol edebilmelerine ve karşılaştıkları engellerde farklı stratejiler benimsemelerine katkı sağlar.
Koçluk süreci pozitif etkileşimle müşterinin farkındalık kazanarak, değişim ve dönüşüm sağlamasına katkı sağlar. Bu anlamda profesyonel koçluk, öz farkındalık yolculuğunu destekler nitelikte değerli bir yaklaşımdır.
Koçluk Süreci Öz Farkındalığı Nasıl Destekler?
Profesyonel bir koç müşterisine gözlem ve geri bildirimleriyle ayna tutar. Koçun varlığıyla kişi, o aynada gördükleriyle şu soruların yanıtını bularak öz farkındalık kazanır:
• Ben kimim?
• Kim olmak istiyorum?
• Yaşam yolculuğumda neredeyim?
• Yaşamda varmak istediğim yer neresi?
• Nerede takılıp kalıyorum?
• Alışkanlıklarım neler?
• Enerjimi nasıl ve nelere harcıyorum?
• Neler hissediyorum?
• Kendime nasıl bakıyorum?
• Başkalarına nasıl bakıyorum?
• Yaşama hangi pencereden bakıyorum?
• Yaşam amacım nedir?
• Yaşam doyumum nasıl?
• Özel ve iş yaşam dengem nasıl?
• Destek kaynaklarım neler?
• Motivasyon kaynaklarım neler?
• Hangi yönlerim gelişime açık?
• Kendimi hangi konularda sınırlıyorum?
• Yaşamda ulaşmak istediğim hedeflerim neler?
• Keşfetmem gereken fırsatlar neler?
• Öğrenmem gerekenler neler?
Koçun varlığı ile bu ve benzeri soruları kendine soran müşteri için artık keşif yolculuğu başlamış olur.

Öz farkındalık bireylerin yaşama bakış açısını netleştiren bir süreçtir. Öz farkındalık sayesinde birey yaşadığı birçok sorunun farkında olarak çözüm odaklı yaklaşım sergiler. Yetersizlik yaşadığı alanlarda kendini yargılamadan gelişime, değişime ve dönüşüme kendini açar. Koçluk süreci de bu anlamda, öz farkındalığın kazanılmasında önemli katkılar sağlar.
Öz farkındalık kalpten gelen bir farkındalıktır esasında. Öz farkındalık sayesinde birey yüksek benliğiyle iletişim kurar. Böylece birey iç ve dış dünyasıyla denge ve uyumu yakalar. Bireyin yaşam doyumu artar.

Koçluk süreci; öz farkındalığın desteklenmesinde, yaşam doyumunun arttırılmasında ve yaşam dengesinin sağlanmasında önemli katkılar sağlayan profesyonel bir yol arkadaşlığıdır.
Şenay Zuhur

Kaynaklar
1. Brown, K. W. and Ryan, R. M. (2003). The benefits of being present: Mindfulness and its role in psychological well – being. Journal of Personality and Social Psychology, 84, 822-848.
2. Papaleontiou-Louca, E. (2003). The concept and instruction of metacognition. Teacher Development, 7(1), 9-30.
3. Veenman, M.V.J., Hout–Wolters, B.H.A.M. and Afflerbach, P. (2006). Metacognition and learning: Conceptual and methodological considerations. Metacognition and Learning, 1, 3-14.