İnsanı Anlamak/Füsun Soydan, ACC

İdeallerinizi, davranışlarınızdan aldığınız en büyük zevki bulacağınız zirveye doğru özenle yukarı,daha yukarı eğitin ki hem sizi memnun edip hem de komşularınıza ve topluma yarar sağlasın.

Mark Twain

 Uzun zamandır görmediğim yakın bir arkadaşım ziyaretime geldi, koyu bir sohbete daldığımız sırada küpeleri dikkatimi çekti, çok beğendiğimi söyledim, hemen çıkarıp bana hediye etti. Önce itiraz ettim, sonunda ısrarına dayanamayıp kabul ettim. Bu çekişme sırasında arkadaşımın söylediği bir cümle daha sonra aklıma takıldı: “Bu küpeleri sen kullanırsan ben daha  mutlu olacağım.”

Aklıma takılan bu cümleyi yorumlamak için  görüşünü aldığım arkadaşlarımın bir kısmı bunun bir çeşit bencillik olduğunu, “başkalarının mutluluğu ile kendini mutlu etmek” anlamına geldiğini söylediler. Bu arkadaşlarıma “o zaman bencil olmayan insanı nasıl tarif edersiniz diye sorduğumda “her insan bencildir” cevabını aldım.

Gerçekten öyle midir? Bence duruma göre değişir.

İnsanda hayatta kalma güdüsü çoğunlukla önceliklidir. Yıllar önce önce seyrettiğim bir filmde enkaz altında kalan anne ve oğlu sağ kalmak için bütün güçleriyle mücadele etmişler, bir yerden sonra anne önceliği oğluna vererek hayata veda etmişti. Anne hayatta kalma güdüsüyle kendi canını kurtarabilirdi, yapmadı. Çünkü oğlunun yokluğu ona acı verecek ve bu acıyla yaşamak istemeyecekti. Bu açıdan bakılınca annenin davranışı öncelikle kendini düşünmek olabilir.

Mark Twain “İnsan Nedir?” adlı kitabında “hiçbir eylemin kendini onaylama dışındaki başka bir dürtüden doğmadığını”söyler. Arkadaşımın küpelerini benim takmamdan mutlu olması gibi, sonunda kendi adına bir tatmin var. Ancak kendi hayatlarını tehlikeye atarak başkalarının hayatını kurtaranlar… Belki içlerindeki kahraman olma isteği veya görev bilincinin yüksek olması, kendi onayını almak için olabilir. Ya hiçbir bireysel çıkara hizmet etmeyen durumlar?

Kurtuluş Savaşımız sırasında başta büyük önderimiz Mustafa Kemal Atatürk, silah arkadaşları, Nene Hatunlar, Kara Fatmalar, Gördesli Makbuleler… Gelecek nesillerin özgürlüğü için kendi canlarını hiçe sayanlar. Hiç tanımadıkları insanların yaşaması için kendi hayatını feda edenlere “Kendini onaylama” yorumu yapmak haksızlık gibi görünüyor.

Füsun Soydan, ACC, Profesyonel Koç